انجمن نویسندگان میزبان نهادهای مدنی کودک و نوجوان می‌شود

انجمن نویسندگان کودک و نوجوان همزمان با هفته کودک، میزبان نهادهای مدنی کودک و نوجوان خواهد بود.

انجمن نویسندگان میزبان نهادهای مدنی کودک و نوجوان می‌شود

به گزارش خبرگزاری فارس، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان همزمان با هفته کودک، میزبان نهادهای مدنی کودک و نوجوان خواهد بود.

انجمن نویسندگان کودک و نوجوان به مناسبت هفته کودک نشستی با موضوع ارزیابی فرهنگ و هنر کودک و نوجوان با شرکت نهادهای فرهنگی مختلف برگزار می‌‌کند.

در نشست ارزیابی فرهنگ و هنر کودک و نوجوان، مدیران و نمایندگان نهادهای مدنی فعال در عرصه تولید و نشر کتاب، کتابخوانی، کتاب الکترونیک، نمایش، سینما و… حضور خواهند داشت تا به ارائه تحلیل، پیشنهاد و انتقادهای خود در خصوص وضعیت مسائل فرهنگی هنری کودکان در کشورمان بپردازند.

نشست ارزیابی فرهنگ و هنر کودک و نوجوان روز چهارشنبه ۱۷ مهر در محل انجمن نویسندگان کودک و نوجوان برگزار می‌شود.

با پایان طرح «تابستانه کتاب ۹۸»، فهرست کتاب‌های پرفروش حوزه کودک و نوجوان در بخش‌های ترجمه و تالیف منتشر شد.

به گزارش ایسنا به نقل از روابط عمومی موسسه خانه کتاب، طرح تابستانه کتاب ۹۸ در ۳۱ استان و با مشارکت ۶۲۸ کتابفروشی دارای فروش اجرا شد و در این مدت ۳۸۴ هزار و ۱۳۱ نسخه کتاب از سوی ۹۸ هزار و ۷۶۵ نفر خریداری شده است.

کتاب‌های «می‌می‌نی الهی بد نبینی»، «پرنده رو درخته می‌می‌نی شده شلخته»، «می‌می‌نی تو مهدکودک دوسته با فیل و اردک»، «می‌می‌نی چه دوست نازنینی»، «می‌می‌نی دیگه بیکاره دوست و رفیق نداره»، «می‌می‌نی تولد و مهمونی»، «می‌می‌نی پشت پرده یه سکه پیدا کرده»، «می‌می‌نی یه عالمه شیرینی»، «می‌می‌نی گل می‌کشه یا نی‌نی» و «درخت و برگ و ریشه می‌می‌نی پیدا می‌شه»  نوشته ناصر کشاورز در فهرست ۱۰ کتاب پرفروش تالیفی کودک و نوجوان طرح «تابستانه کتاب ۹۸» قرار گرفتند.

همچنین کتاب‌های «شازده کوچولو» ترجمه احمد شاملو، «خانه درختی ۱۰۴ طبقه» ترجمه آنیتا یارمحمدی، «خانه درختی ۱۳ طبقه» ترجمه آنیتا یارمحمدی، «داستان‌های دختران بلندپرواز: قصه‌هایی درباره زنان استثنایی»ترجمه آرزو گودرزی و امید سهرابی‌نیک، «پاستیل‌های بنفش» ترجمه آناهیتا حضرتی‌کیاوندانی، «بهانه‌های عالی (و چیزهای خوب دیگر)» ترجمه بهرنگ رجبی، «راز داروهای خواب‌آلود» ترجمه سعید متین، «دنیای معرکه‌ تام گیتس» ترجمه بهرنگ رجبی، «خانه درختی ۲۶ طبقه» ترجمه آنیتا یارمحمدی و «خانه درختی ۹۱ طبقه» ترجمه آنیتا یارمحمدی به عنوان پرفروش‌ترین کتاب‌های ترجمه‌شده کودک و نوجوان در طرح «تابستانه کتاب ۹۸» شناخته شدند.

طرح «تابستانه کتاب ۹۸» با شعار «کتاب، همنشین دلنشین» از ۲۵ تیرماه در استان‌ها و ۲۷ تیر در شهر تهران آغاز به کار کرد و تا سوم مردادماه اجرا شد.

سرکار نرگس خانم افروز لطفاً بفرمائید تحصیلات شما در چه رشته ای بوده و علاقمندی های شما چی بوده ؟ لطفاً معرفی جامعی از خودتون بفرمائید؟

بسم الله الرحمن الرحیم من رشته ام ادبیات فارسی هست و لیسانس و فوق لیسانس ادبیات فارسی و هم اکنون دانشجوی دکترای ادبیات فارسی هستم . قبلاً هم دانشجوی پژشکی بودم و انصراف دادم و آمدم رشته ی ادبیات فارسی؛ چون خیلی رشته ادبیات رو دوست داشتم ، حتی یک ترم هم رفتم اما برگشتم به دانشکده ادبیات. در این مرحله حتی با مخالفت اساتید دانشگاه مواجه شدم، ولی گفتم من خیلی رشته ادبیات رو دوست دارم؛ چون واقعاً هدف داشتم از کاری که خواستم انجام بدم ؛ چون پدرم خیلی اهل شعر بود و برادرم اهل شعر بود دوست داشتم. بخاطر همین رشته ادبیات را انتخاب کردم بعد همان سال های که در مقطع لیسانس بودم چیزهایی می نوشتم توی دانشکده میخوندم وبچه هایی که تو کانون ادبی بودند لذت می بردن. از سال ۸۳ کار ادبیات کودک رو شروع کردم . اولین داستانی که نوشتم داستان پیچکی بود که عاشق خورشید بود، عاشق خدا بود البته و این [پیچک]هدفش این بود که ی جوری بره خدا رو ببوسه. من فکر می کردم چیزی که درذهنم هست که بخواهم بگویم ، فقط اینطور میتونم بگم. بعد این پیچکی بود که دور گل سرخی می پیچد و خیلی ها دعواش می کنند که تو نمی تونی بری خدارو ببوسی، خیلی کار سختیه ، اگر این راه رو بخواهی طی کنی ممکن هست بلاهایی سرت بیاید وسرت رو ازدست بدی. اما بالاخره این کار رو می کنه و آخرش هم براثر این که چطورخدا رو ببوسه در نهایت به جایی می رسد که یک لحظه از خودش غافل میشه و به دیگران می پردازه و انوموقع هست که وقتی فرداش از خواب بیدار میشه، می بینه که روی شانه هاش گل در آمده، بعد گل های دیگه بهش میگن خدا تورو بوسیده، تو نمی تونی خدارو ببوسی، چون نشانه این که هر انسانی گل می دهد و هر که روی شانه هاش گلی روییده شود این است که خدا اون رو بوسیده. من این کار رو اون سال بردم انتشارات شباویز و اونجا خواندم ، اونها خیلی خوششان آمد و گفتند خیلی داستان سنبلیک هست و چرا بوی عطار میآد و از این دست صحبت ها و شروع کردند از من سؤال کردن که چرا اینطور شد و چرا آنطور… من هم فلش بک می زدم که هر دفعه با داستانی به ایشان جواب بدهم و هر سؤالی که می کردند نمی توانستم مستقیم جواب دهم ؛ مجبور بودم داستانی بنویسم تا بتوانم به سؤالات ایشان جواب دهم و هربار جواب ایشان را با داستانی دیگر و داستانی دیگر تا اینکه شد شانزده سال که مرتب می نویسم.

شما چند اثر دارید؟

من اثر چاپ شده سه تا دارم و ده اثر زیر چاپ در شباویز دارم و دو تا زیر چاپ در انتشارات پیک ادبیات دارم و چند اثر در همین رشد کودک چاپ شده و بقیه هم همینطور مانده…

همکاری شما با مرکز رشد آموزش و پرورش چگونه است؟

من به عنوان کارشناس کتاب های تربیتی هستم؛ کتاب های شعر و داستان و نثر و خاطره…

از منظر آسیب شناسی ، مهم ترین آسیبی که در حوزه کتاب های دینی در نظر دارید چه می بینید که می توان عنوان کرد؟

ببیند اون کتاب هایی که اینجا می آیند و ما واقعاً با اونها مشکل داریم که خیلی از نویسنده ها یا ناشرها به ما مراجعه می کنند و اصرار دارند ما کتاب هاشون رو چاپ کنیم این هست که خیلی از نویسنده ها یا ناشرها ادبیات دینی رو خیلی دست کم می گیرند. مثلاً در کتاب سازی ، وقتی مقایسه می کنیم با کتاب ها ی ترجمه ، کتاب های ترجمه ؛ کتاب های ترجمه خیلی اوقات می بینیم مطلبی ندارند ولی می بینیم آنقدر به گرافیکش و کتاب سازیش توجه می شود که مخاطب یا کودک به سرعت اون رو بر می داره (می فهمد). کتاب های دینی از نظر کتابسازیشون واقعاً مشکل دارن، تصاویرشون خیلی مشکل داره، بعد در بحث محتواییشون من نمی تونم نظر بدم؛ چون من کارشناس مذهبی نیستم که بتونم چه مشکلی دارن ولی از نظر ساختار داستان پردازی خیلی سطحی می گیرن. گاهی کاری رو درباره ائمه می آورند و ما می بینیم (بواسطه ای داستان) در حق ائمه خیلی جفا می شود و ظلم میشه و حتی اسلام مظلوم واقع میشه… اما در کارهای ترجمه کتاب های خارجی که ناشرها برای ما ارسال می کنند ، خیلی از کارشناسان می گویند: ما دیگر کارشناسی نمی کنیم ، مگر ما نوکر خارجی ها هستیم که کار اونها رو بخونیم. این همه کاغذ ما این همه نیروی ما صرف کارهای اونها بشود… کار من به عنوان یک نویسنده این جا چاپ نمی شود، اما انتشاراتی که نمی خواهم از او اسمی ببرم ، مرتب کتاب های خارجی را ترجمه می کند.

لطفاً شما تواضع و خودسانسوری نکنید، با توجه به نقدی که از شما دیده ایم متوجه شدیم ملاحظاتی دارید ، در همان جنبه های دینی ملاحظه ای دارید که دوستان بتوانند استفاده کنند؟

من چون ادبیات خوانده ام ، کتاب های ادبی زیاد خواندم و کتاب های استاد سید محمد شجاعی را سال هاست کلاس های ایشان را می روم و دنبال می کنم و یا مثلاً قرآن خیلی می خوانم ، نهج البلاغه و صحیفه می خوانم ، اما به عنوان مثال در مورد کتاب هایی مثل لینا لونا یا سؤال موموکی ، من می ترسم به این جور مسائل نزدیک بشم ، بخاطر همین در نوشته های خودم سعی می کنم مراقبت کنم و اصلاً مستقیم نمی توانم به موضوع بپردازم…

با توجه به این که شما کارشناسی زیادی انجام دادید، خودتون آسیب دینی هم دیده اید؟ یعنی از حیث دینی کاستی ملاحظه کرده اید؟

نمی توانم به این سؤال پاسخ بدهم ، چون کتاب دینی را من کارشناسی نمی کنم… در کل بیشتر کتاب های خارجی که هستند این مشکل رو دارند.

شما خودتون نقد نوشته اید بر این نوع کتاب ها. به غیر از نقدی که بر کار خانم کلرژوبرت نوشتید ، آیا نقد دیگری هم نوشته اید؟

بله ، یک کتاب دیگر هم نقد کردم و چند کتاب درهفته بود و کاری هم به نام «ستاره» کارخانم محدثه گودرزی و یا رضایی (با تردید) … اما نمی توانم؛ احساس می کنم من سوادش را ندارم که بخواهم در این بخش وارد شوم… خب ببینید کتاب های تألیف نسبت به کتاب های خارجی بسیار کم کارشده…

شاید به سحرو جادو اشاره شود ، به بی حجابی اشاره شود ، به بعضی مسائل خیلی جزئی اشاره شود.. چیزی که ما در داخل کشورضربه هست براشون ؛ کتابسازی و محتوای کتاب خیلی ضعیف و عام پسنده و در کتاب های خارجی مواردی چون شراب خواری و پرداختن به سحر و جادو هست و تبلغ دین یهودیت دیده میشه… چیزی که من در حوزه کاری خودم دیدم اگر به موردی برخورد کنم کاررا به کارشناس دینی می دهم و به هر کسی نمی دهم.

در حوزه کتاب کودک شما به عنوان کسی که کارشناسی بسیاری از کتاب ها را برعهده داشتید بفرمائید از نگاه شما جای چه چیزی در این کتاب ها خالیست هرچند ما بیشتر مدنظرمون مباحث تربیت معنوی کود ک هست ، اما شما از منظر خودتون درباره این موضوع نظرتون را بفرمائید؟

در مورد کتاب های خودمون ، آنچه خلاقانه به اون پرداخته نمیشه ؛ یعنی معنویت در ادبیات کودک ، یا خیلی مستقیم به این مسئله پرداخته میشه و یا اصلاً به آن شکل شایسته پرداخته نمیشه؛ یعنی این گونه نیست که نویسنده بیاید یک دنیائی رو خلق کند؛ یک دنیای آرمانی را که تخیل در آن رشد کرده باشد. به نظر من ادبیات کودک ما خیلی ضعیف است. نویسنده های ما تخیل خیلی قوی ندارند… مثلاً یک نویسنده خارجی وقتی موضوعی را در کتابش، خلاقیتش خیلی زیاد است و به نظر من ما در کتاب های کودکمان خلاقیت را کم داریم.

منظور شما این هست که یا ما به حوزه دین نمی پردازیم و یا صرفاً به جنبه ی آموزش دین پرداخته و تنزّل داده می شود؟

بله، یعنی عطر معنویت مثل شعر حافظ دیده نمیشه که حضور داره و خودش را نشان نمیدهد … یعنی علی رغم این که دیده نمی شود، ولی ما را سیراب می کند … من خودم هدفی که دنبال می کنم؛ از اول این بود کار طوری باشد که حتی اگر من نبودم، ادبیات کودکی خلق شود مثل آن چیزی که در شعر حافظ اتفاق افتاده در ادبیات کودک هم اتفاق بیافتد…

شما خودتون در جشنواره ها حضور داشتید، به نظر می رسد بیشتر متون ادبی در ارزیابی ها مورد توجه و نقد قرار می گیرد تا محتوی ، نظر شما در این باره چیست؟

نه خیر اینگونه نیست، من اصلاً این رو قبول ندارم ، چون من از سال ۹۳ اینجا کارشناس هستم ، این طور نیست که به محتوی پرداخته نشود؛ اتفاقاً محتوی خیلی مسئله جدی بوده… ما الان اینجا کارشناسی که انجام می دهیم، کتاب هایی که به جشنواره راه پیدا می کند، کتاب های درجه یک و کاهی درجه ۲، البته نه هر درجه دویی؛ بلکه درجه دویی که از مرحله ای به بالا انتخاب می شوند و اینجا هست که بیشتر محتوای کتاب ها دیده می شود تا ظاهر کتاب… حداقل می تونم بگم در اینجا (یعنی مرکز رشد) این گونه بررسی می شود و کارشناس هامون رو دارم می بینم به محتوی بیشتر اهمیت داده می شود.

سؤال را به طور دیگری بپرسم؛ وقتی اثری به دست شما می رسد، نگاه شما بین محتوی و ظاهر ، آیا هردو در یک رتبه اهمیت دارند و یا اینکه کدام مهم تر هستند؟

محتوی خیلی مهم تر است؛ اصلاً ظاهر ۶۰ نمره است و محتوی ۱۴۰ نمره…

با توجه به این که بخش مهمی از آموزه هایی که ما داریم نیازمند آموزش است ، نظر شما در رابطه با آموزش مستقیم یا آموزش غیر مستقیم چیست؟

یک سری از مسائل هستند که لازم است کودک آن ها را مستقیم بداند ، خب این ها نیازمند آموزش مستقیم هستند، یک سری مسائل مانند نماز خواندن ، حجاب ، روزه گرفتن ، جهاد و… در این گونه موارد لازم است مستقیم به بچه گفته شود؛ بخاطر این که بچه چون در اوان کودکی هست، اگر بخواهیم به شکلی دیگر بگیم، تا کودک بخواهد آن را درک کند به سن ۷۰ سالگی رسیده؛ بنابراین حالتی تکلیفی دارد، هرچند عده ای مقاومت می کنند که چرا این مورد را بصورت مستقیم گفته اید، اما چاره ای نیست، مثل مشق تکلیفی که معلم مدرسه به بچه می گوید و باید آن را بنویسد؛ در این جا ما نمی توانیم برای بچه تجزیه و تحلیل کنیم که تو چرا باید این مشق را بنویسی و اگر ننویسی چه اتفاقی می افتد و… و لذا یک سری از مسائل دینی هست که می بایست به بچه مستقیم گفته شود. حالا در مواردی هم هست که می شود برای جذاب کردن کتابخوانی برای بچه از تخیل و مانند آن کمک گرفت؛ چرا که نمی شود خیلی مستقیم هم بیان کرد… همچون مسائل عمیق زندگی که لازم از ابزارهای غیرمستقیم استفاده کرد.. مثلاً موضوع مرگ؛ مستقیم پرداختن به مسئله مرگ و این که بخواهیم بگوییم به واسطه مرگ همه چیز تمام شد، اینجا لازم است از آن جا که من و در واقع همه ی ما معتقدیم مرگ اصلاً وجود ندارد، مرگ اتفاقی هست که جسم ما و روح ما هر دو در این جهان وجود دارند، این که ما بخواهیم این را به کودک نشان دهیم لازم است از تخیل استفاده کنیم؛ مثلاً اگر بخواهم به بچه بگویم مادر بزرگش فوت کرده و در کنار درخت اناری دفن شده، این سرخی انار، لبخندی هست که مادر بزرگ به او نشان می دهد، یعنی بچه نیستی نبیند، بلکه هستی ببیند و بصورت قشنگ تر ببیند… یا مثلاً وقتی بخواهم درباره ی نهج البلاغه بگویم ، از مثل غازی آسمانی با گردنی دراز استفاده می کنم که آمده و به بچه ای گفته بیا بر پشت من سوارشو و این بچه را هرجا می خواست می برد، بعد این بچه وقتی گرسنه اش می شود، چیزی شیرین که از عسل شیرین تر در دهان بچه می گذارد … من بخوام امام علی (ع) رو به بچه بگم آن غاز آسمانی رو میگم و وقتی بخوام از نهج البلاغه بگم، آن چیز شیرین تر از عسل رو میگم… نمی توانم بیش از این بازش کنم؛ چرا که فکر می کنم خیلی جبهه گیری می شود و من مجبور میشم برم شخصیتی رو در داستان کار بکنم که این بچه هر وقت مشکل داشته باشه مثلاً می رود سراغ دکتر فرزانه و اون به راحتی مشکلاتش رو حل می کنه…

نظری هست که عنوان می کند که چه ضرورتی هست که در حوزه مباحث تربیت معنوی کودک مسائلی عنوان شود؟ شما در این مورد چه نظری دارید؟ آیا بهتر نیست که در وقت دیگری که کودک به رشدی مناسب رسیده این گونه مسائل برایش گفته شود؟

من اصلاً به مخاطبم نگاه نمی کنم، این که مثلاً بشینم و بگویم من می خواهم برای بچه ۶ساله ، ۷ساله ، ۸ساله داستان بنویسم؛ نه مثلاً یک فکری به ذهنم می آید، ۲سال ۳سال با اون فکر زندگی می کنم، بعد وقتی قصه تو ذهنم شکل می گیره، اونو پیاده اش می کنم و کاری ندارم مخاطبم کی هست. بعد که قصه تموم میشه معلوم میشه این قصه برای کی هست. به عنوان مثال یک وقتی من کاری آماده کردم درباره ی مرگ و صور اسرافیل. داستان بچه ای که می رود پارک بعد بوقی در دست دارد. این بچه بوقش را می زند و می گوید همه باید بخوابید. چون گفتنه همه باید بمیرید تلخ بود، این که همه باید بخوابید را انتخاب کردم. بعد درخت ها می گویند: خوابیدم. بعد میگه باید خواب هم ببینید، بعد این ها (درختان) خواب هم می بینند. باز میگه باید خواب قشنگ ببینید؛ چون هر خوابی رو من نمی پذیرم. بعد بچه نوک شاخه ها رو نگاه می کند و میگه: آره این ها خواب هاشون قشنگه. بعد زمستون تموم میشه و بهار میآد و شکوفه می دهند و سرسبز میشن و میوه میدهن بعد پاییز میشه برگ هاشون می ریزه و دوباره زمستون میآد… وهمه این ها رو بچه به درخت ها میگه و این ها همشون باید انجام بدهند و در آخر باز باید بمیرند. من در واقع میخآستم مرگ رو با این بگم و این که درختان برگ هاشون می ریزه ، خآستم بگم این که انسان در زندگیش مثلاً تعلقات خاطری داره که اگر بخواهد دوباره برخیزه و سبز بشه باید این تعلقات را در مرحله ای از زندگی از دست بدهد. من این کار رو جایی برده بودم، درحالی که خیلی هم از داستانم خوششون اومد گفتند: تو با این کار چهار فصل زندگی رو به بچه یاد میدادی، اما من نمی خواستم چهار فصل رو بگم. این برداشت ها درباره کارهایی که من برای بچه ها انجام داده ام بوده است.

در موضوعات دینی از حیث تنوع موضوع یا کثرت موضوعات و یا خالی بودن موضوعی ، چون شما اینجا حالت ترمینالی هست که رصد می کنید، وضعیت را چطور می بینید و چگونه ارزیابی می کنید؟ چرا که در جایی می بینید هجوم کتاب است و در جایی مثل نهج البلاغه برهوت استلطفاً نظرتون رو بفرمائید

من نمی تونم به این سؤالتون پاسخ بدهم؛ چون من ارزیابی کتاب دینی را انجام نمی دهم، کتاب هایی که ما اینجا به دستمون می رسه کتابهای داستانی هست. کتاب های دینی کلاً از حوزه ی ما خارج شده؛ چراکه حق مطلبش ادا نمی شد و در جشنواره یه جورایی نه این طرف دیده می شد و نه آن طرف، این بود که بنا بر این شد گروه ابتدائی و متوسطه اول کارهایی که حالت داستانی و دینی دارند آن طرف  دیده شوند و در واقع من رصد نکردم ولی یافت خودم این است که نهج البلاغه خیلی خیلی مظلوم است … در کل من خودم این طور هستنم که کاری رو باید باهاش زندگی کنم و اگر نکنم نمی تونم درباره اش چیزی بنویسم و کاری به مخاطبم ندارم…

در برابر کسانی که قائل به آموزش مستقیم هستند چه نظری دارید؟

این نظریه رو که نمیشود رد کرد، ولی قطعاً در قالب داستان بواسطه تلفیقی ازتخیل و هنر و متن ادبی می توان برای آموزش و نصیحت کودک جذابیت و کشش ایجاد کرد و به خوردش داد تا مزه اش را در بزرگی بهتر متوجه بشود.

شما در جایی پیرامون جهانبینی کودک مصاحبه ای داشتید، اساساً بفرمائید جهانبینی کودک چگونه شکل می گیرد؟

به نظر من از قبل کودکی، حتی قبل از نطفه شکل می گیرد؛ در واقع جهانبینی کودک از جهانبینی پدر و مادر شکل می گیرد، حال اگر این جهانبینی درست و صحیح شکل گرفته باشد، یقیناً کودکی هم که از این دو متولد میشه جهانبینی تعریف شده دارد و اگر این دو جهانبینی ناقصی داشته باشند، بچه ای که از ایشان متولد می شود، تفکر، زندگی و سبک زندگیش روی جهانبینی و حتی نطفه، ژن و کروموزوم کودک  تأثیر می گذارد. حال کودکی که به دنیا آمد چه جهانبینیش کامل و چه ناقص باشد، قبل یا بعدش، ازین به بعد جهانبینی کودک با تربیت پدر و مادر در خانه شکل می گیرد و بعد در مدرسه و جامعه شکل می گیرد. بستگی دارد به این که بچه در کجا قرار گرفته در چه دنیایی متولد شده باشد چه قبل و چه بعد از تولد در این دو محیط جهانبینی کودک شکل می گیرد و به نظر من قبل از تولدش خیلی مهم تر است.

پس در واقع شما روی بنیان خانواده خیلی نظر دارید؟

بله، به نظر من پدر و مادر نه تنها قبل از تولد که مثلاً گفته می شود که نطفه بچه بسته می شود باید خیلی پروسه ها روی پدر و مادر شکل بگیرد ولی به نظر من تمام مراحل نوجوانی، جوانی و همه ی این ها در حال شکل دادن نسل بعدی هستند؛ یعنی هر کاری که امروز من انجام می دهم، همه این ها به بچه منتقل می شود.

در واقع منظور شما اشاره به تأثر گذاری همه چیز به نسبت همدیگر، علی الخصوص در مورد انسان هاست؟

بله دقییقاً

در راستای همین موضوع جهانبینی کودک، شما نقش یک نویسنده در تولید، هدایت و تعمیق بخشیدن به جهانبینی چقدر مؤثر می دانید و چقدر یک نویسنده می تواند در این سه مرحله نقش آفرین باشد؟

حال نمی توانم بگم به اندازه همان پدر و مادر نقش دارد، اما یک نویسنده و یا معلم وقتی وارد مدرسه می شود و کتاب می خواند، در واقع این ها در حال کمک به او هستند، حال این نویسنده بسته به شناخت و معنویت و این که خودش چقدر جهانبینی قویی داشته باشد، به نظر من می تواند بسته هایی تولید کند که خیلی در جهانبینی کودک را تقویت کند و باز این برمی گردد به مطالعات و اعتقادات آن نویسنده و این که چه اندازه روی خودش کار کرده باشد. تأثیر سخن بر می گردد به این که نویسنده چه اندازه روی خودش کار کرده باشد وقتی یک نویسنده روی خود کار کرده باشد و تجربه کرده باشد، اخلاق، اعتقادات و ایمان را روی خودش پیاده کرده باشد، وقتی مطلبی هم بنویسد، تمام این ها در نوشته اش منعکس می شود و کودک هم چون در سن کم هست به راحتی هرچه ما خورده باشیم کودک هم می فهمد و آنچه در نوشته های ما نویسندگان باشد بوی آن به بچه می رسد. نتیجه این که نویسنده کودک می بایست سیر و سلوک برای خودش داشته باشد. خود من وقتی اولین کتابم سال ۸۸ چاپ شد، بیست و سوم رمضان بود که من احساس می کردم بعد از بیست و سه روز روزه گرفتن تمام وجود من شکوفه زده و این کارم را به شکل یک داستان ارائه کردم. وقتی این کار را ارئه کردم بلافاصله پذیرفته و چاپ شد، نامزد جشنواره پروین شد و به زبان کره ای چاپ شد و در نمایشگاه بولونیای ایتالیا برگزیده شده بود و در واقع آن کار یک تجربه بود، تجربه ای از شب قدر. من اعتقاد دارم که شب قدر نمی شود در اول ماه رمضان اتفاق بافتد و یا در پنچم ماه رمضان اتفاق بافتد، باید یک اتفاق درونی در وجود آدم ایجاد شده باشد و طی یک زمانی تا آن شب قدر در وجود من جلوه کند و آن درختی که در وجود من شکوفه می زند بایستی در شب قدر باشد. من تا آن زمان به این فکر نکرده بودم که چرا شب قدر در نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم؟ به نظر من تا آن موقع بدن انسان به یک تکاملی می رسد و اتفاقی می تواند در آن صورت بگیرد و من این را تجربه کردم.

استفاده از کنایه و داستان برای کودک باید چگونه باشد تا برای کودک قابل فهم باشد؟ به طور خاص منظور ما نقدی هست که شما به کار خانم کلرژوبرت در داستان موموکی به ایشان داشتید؟

درباره ی اون کار نقد من این بود که چرا باید یک موش کور شخصیت داستان باشد که این مراحل را طی کند و برگردد. البته من نمی دانم خانم ژوبرت هم چنین برداشتی داشتند یا نداشتند. وقتی که داستانی مستقیم باشد، من می فهمم تکلیفم با داستان مستقیم چگونه است، ولی فرضاً شما شعر حافظ را می خوانید، می بینید که هرکسی یک برداشتی می کند، حال وقتی من نوشته ای بنویسم و یا خانم ژوبرت یا هرکسی وقتی می خواهد در لفافه یا رمزی صحبت کند، ایشان دیگر تقصیری ندارد؛ چرا که هرکسی می تواند برداشتی بکند، همچنان که من وقتی در داستانم می خواستم  درباره مرگ صحبت کنم، به من گفتند تو در داستانت چهار فصل را گفتی، حال آن که من چنین نیتی نداشتم و می خواستم درباره مرگ بگویم.

این که درباره ی کار شما چنین برداشتی شده، فکر نمی کنید اشکالی باشد که به کار برگردد؛ چون به نظر می رسد بالاخره باید خود نوشته به گونه ای باشد که نیت شما در آن دیده شود، یعنی علاوه بر وجه تمثیلی و داستانی که شما از آن کمک گرفتید، خود موضوع و نیتی که شما در آن کار داشتید لااقل برای اکثر خوانندگان اثر شما مشخص و معلوم باشد، ولو عده محدودی هم معنای چهار فصل را از کار شما داشته باشند؟

شما درست می فرمایید، بالاخره نویسنده وقتی نوشته را می نویسد، باید یک جایی بگذارد، یک مفرّی بگذارد تا مخاطب آن را درک کند و نمی شود تماماً سربسته بگوید و شما صحیح می گویید. من این را به حساب بی سوادی خودم و به آن درجه از تکامل نرسیدم… و این بر می گردد به دانشی که من ندارم، درواقع آن نشانه گذاری ام درست صورت نگرفته که مخاطبم نتوانسته نیت مرا درک کند…

ممنونیم از این که وقت گذاشتید و اجازه دادید تا این مصاحبه انجام شود؟

خواهش می کنم، شما زحمت کشیدید که تشریف آوردید.

لطفاً خودتان را معرفی کنید و بفرمایید چگونه و از وارد عرصۀ نویسندگی شدید؟
بنفشه رسولیان هستم. از دوران تحصیلی ابتدایی با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آشنا شدم و در کلاس‌های داستان‌نویسی شرکت می‌کردم. مدت زیادی هم به مرکز بررسی آثار نامه می‌نوشتم. آن زمان خیلی صبورانه جواب نامه‌هایم را می‌دادند و آثارم را بررسی می‌کردند. در حال حاضر کارشناس ارشد ادبیات کودک نوجوان و دانشجوی دوره دکتری ادبیات هستم.

 

تا به حال چند عنوان کتاب از شما منتشر شده است؟
تا به حال نزدیک به صد و نود عنوان کتاب از بنده چاپ شده که از این تعداد پنج عنوان نیز در شرکت( up learner inc ) در کانادا چاپ شده است.

 

چطور شد به فکر تأسیس انتشارات شدید؟
برای تأسیس نشر تنها به این دلیل حرکت کردم که فکر می‌کردم بالاخره یک نفر باید به طور اختصاصی کار کودک نوجوان انجام دهد. چون ناشران اصفهانی اختصاصاً کار کودک نمی‌کردند آن زمان.

 

کتاب‌هایتان را غیر از نشر خودتان، ناشران دیگر هم چاپ می‌کنند؟
اکثرآثار من با ناشران دیگرهست. تاالان تعداد ده عنوان فقط با نشر خودم از آثار خودم چاپ شده.

 

آیا راهی که تا امروز طی کرده‌اید، راضی هستید؟
از راهی که آمده‌ام تا الان کاملا راضی نیستم. راه پیش‌رو خیلی طولانی است.

 

خانم رسولیان شما نشرتان در شهرستان است، بفرمایید اوضاع نشرتان چطوری است؟ آیا احساس رقابت با دیگر ناشران را دارید؟ برنامه‌ای برای رقابت با ناشران قمی و تهرانی ندارید؟
اگر شما اصفهان را شهرستان بدانید من دیگر حرفی ندارم. چون متأسفانه این اتیکت شهرستانی بودن هست که باعث ایجاد سد و دیوارهای کاذب بین نویسندگان استان‌های مختلف با تهران می‌شود. بله بحث رقابت اگر نباشد که انگیزه نیست؛ اما رقابت سالم و سازنده.

 

تعاملتان با نویسندگان و تصویرگران کتاب کودک چگونه است؟ آیا از همدیگر رضایت دارید؟
تعامل بنده با نویسندگان دیگر تا آنجا که آن دیوار کذایی که عرض کردم، اجازه دهد، بسیار خوب است. آن طرف دیوار دنیای دیگری است.

 

بازار نشر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ فروش کتاب‌هایی که چاپ می‌کنید، هزینه‌های نشر را جبران می‌کند؟
بازار فعلا زیاد بازار خوب و پربازدهی نیست .

 

آیا کمکی هم از دولت و نهادهای فرهنگی دریافت می‌کنید؟
تا کنون برای چاپ آثار از هیچ نهاد یا ارگانی کمکی نداشته‌ام.

 

آیا از مخاطبان کتاب‌هایتان بازخورد می‌گیرید؟ چقدر در راستای خواسته‌های مخاطبین حرکت می‌کنید؟
با توحه به این‌که بنده آموزگار هم هستم، به طور مرتب بازخوردها برایم می‌رسد و خوبی کار این است که بازخوردها از مخاطبان کتاب‌هاست نه منتقدان.

 

اگر حرف ناگفته‌ای مانده بفرمایید.
درکل برای شش ما باقی مانده از سال برنامه‌ریزی روی چند رمان نوجوان دارم. و برای سال آینده اجرای چند طرح برای خردسالان. ان شالله به زودی... در اینجا دوست دارم از تمامی ناشرانی که تا الان در این مسیر مرا یاری کرده‌اند تشکر و قدردانی کنم. و بالاخص از جناب آقای مهدی نقش مدیر مسئول نشر نقش نگین در اصفهان که حضور و حمایت‌های ایشان در این عرصه بی‌نهایت ارزشمند و بی‌بدیل بوده است. ایشان نه تنها ناشر همکار بنده بلکه استاد راهنمای من و گروه تصویرگری و پردازش کتاب‌هایم نیز هستند. لازم می‌دانم همین‌جا از ایشان تشکر کنم؛ هر چند زحماتشان را نمی‌توانم جبران کنم.
از اینکه دعوت ما را برای این مصاحبه پذیرفتید، متشکرم.

 

 

لطفاً خودتان را معرفی کنید.

من نادر قدیانی متولد سال ۱۳۳۳ هستم.

حاج‌آقای قدیانی، بفرمایید چطور شد وارد عرصۀ نشر شدید؟

ریشۀ فعالیت ما از زلزله بوئین‌زهرا آغاز شد، که من ۸ سالم بود. پدرم در تهران خانه داشت، ولی پدربزرگمان اجازه نمی‌داد به تهران بیاییم. آخر خیابان امام خمینی امروز و سپه غربی آن روزها، منطقه‌ای بود که نود درصد آن گندم‌زار بود و خانه‌های اطراف آن، گندم می‌کاشتند. ما در آنجا زندگی می‌کردیم و مغازه‌ای هم داشتیم، که در ملک خودمان بود.

اول دبستان را در روستای خودمان خواندم و قبول شدم. پس از ماجرای زلزله بوئین‌زهرا، خانواده ما به تهران کوچ کرد. پدربزرگ من، (به قول قدیمی‌ها) یک اتوبوس دماغ‌دار داشت که با آن اتوبوس، همه ما به تهران آمدیم. به جای اینکه من را در دوم دبستان ثبت نام کنند، من را در اول دبستان ثبت نام کردند. در نظر بگیرید، یک بچه ترک‌زبان که باید دوم را می‌خواند، مجبور شد اول دبستان را دوباره بخواند. در واقع به قول معروف، آن سال را در کوزه شدیم. همین مسئله باعث شد ۲ سال از هم‌کلاسی‌هایم بزرگتر باشم و در مدرسه از سوی مدیر، ناظم و … مورد توجه قرار بگیرم. آنان هر کاری داشتند، به من مراجعه می‌کردند؛ مثلاً مسئول مجلات پیک دانش‌آموزی آن دوران، من بودم. همین مسئله، من را به سوی خواندن آن داستان‌ها سوق داد.

در تابستان، معمولاً فرزندان خانواده‌ها مشغول می‌شدند. پدربزرگ من یک روز به پدرم گفت: «کلید مغازه را به من بده». سپس من را صدا کرد و گفت: «آیا می‌خواهی بروم یک وانت هندوانه بخرم، بیاورم؟». گفتم: «نه! من همین مجلات و کتاب‌هایی که دارم را در مغازه می گذارم و مشغول می‌شوم». این جرقه‌ای بود که در تابستان سال ۱۳۴۶ ، در سن ۱۲-۱۳ سالگی به ذهن من زد و این شروع فعالیت من در حوزه کتاب بود، که تا به امروز هم ادامه دارد.

اولین کتابتان را کی چاپ کردید؟

من اولین کتابم را در سال ۱۳۵۵ چاپ کردم. در سال ۱۳۵۲، در نیروی هوایی، مشغول خدمت سربازی شدم. در سال ۱۳۵۴، خدمتم به پایان رسید. در دوران خدمت، تیمسار دادگر به من اجازه می‌داد که هر روز غروب، بیایم و به مغازه بپردازم. در دوران خدمت، یک نویسنده به نام آقای مهدی مشایخی با من در خدمت هم‌دوره‌ای بود که بعد از انقلاب، اصلاً او را ندیدم. یک کتابی به نام «پاسداران اسلام»، به قلم ایشان بود، که انتشارات شفق قم چاپ می‌کرد. یک کتاب هم به من داد و در سال ۱۳۵۵ آن را چاپ کردیم. کتاب در مورد مسائل اجتماعی- تربیتی بود. آن کتاب را در آن سال با تیراژ ۱۰-۵ هزار جلد چاپ کردیم و کتاب موفقی بود.

بعد از گذشت این سال‌ها، با ورود به سال‌های ۵۵ و ۵۶، اوج کتاب‌های شهید مطهری، دکتر شریعتی و … بود، که البته ممنوع بود و پراکنده چاپ می‌شد. آن دوران باعث رونق اقتصادی نشر شد. یادم هست که دفتر نشر، کتاب چند جلدی شهید مطهری را چاپ می‌کرد. در واقع رژیم شاه در آن دوران، مجوز چاپ کتاب‌هایی را که خیلی با آنها مشکل نداشت، صادر می‌کرد.

در آن دوران، من برخی از کتاب‌ها مانند «جوانان چرا؟»، اثر مرحوم مصطفی زمانی، یا کتاب «پرسش و پاسخ‌های دینی» آیت‌الله مکارم شیرازی را می‌بردم به منطقه خودمان در غرب تهران و فروش بسیار خوبی داشت و همین کتاب‌ها، اقتصاد نشر ما را بهبود بخشید.

پس از اینکه مدتی کتابفروشی را ادامه دادم، دیگر کار نشر برایم کمرنگ شد. زیرا علاقه بیشتری به کتابفروشی داشتم و پیدا کردن نویسنده هم به این سادگی‌ها نبود. به هر حال این دوران گذشت و پس از پیروزی انقلاب، کتابفروشی‌ها رونق گرفت. اولین کتاب را در سال ۶۱ ، به نام «شاهد در جبهه جنگ» چاپ کردم، که خاطرات دفاع مقدس آقای صالح افشار بود.

 اصلاً چطور شد به فکر تأسیس انتشارات آن هم نشر کتاب‌های کودک و نوجوان شدید؟

من با شخصی به نام قدرت‌الله صلح‌میرزایی آشنا شدم و به حوزه کودک علاقه پیدا کردم و «بچه‌های کلاس سوم ب»، «همکلاسی»، «بازی و ریاضی»، «تصمیم آخر»، و این نوع کتاب‌ها را چاپ کردم. آموزش و پرورش هم استقبال خوبی کرد.

دهه ۶۰ اوج کتاب کودک و نوجوان ما بود.مرحوم آقای علیان در انتشارات پیام آزادی، در آن دوره کتاب‌های ما را خوب می‌خریدند و می‌فروختند. یک روز آقای رهگذر، نقدی به کتاب‌های ما داشت و یک روز در حوزه هنری خدمت ایشان رسیدم و راهنمایی خوبی کردند که در روند رو به رشد من تاثیرگذار بود.

سپس در رفت و آمدها پی بردم که اینها خیلی به ساختار داستان‌ها اعتقاد ندارند و معتقدند که ادبیات آن، در حد متوسطه به پایین است و برای بچه‌ها ضرر دارد. بعد از آن ماجرا، به فکر فرو رفتم که کار نشر را کنار بگذارم و به همان کتابفروشی بپردازم. به این فکر افتادم که خانه خود در صادقیه را بفروشم و بروم در شمال شهر، یک کتابفروشی بزنم. با خودم گفتم چرا نشر را ادامه بدهم؟ بعد از مدتی در رفت و آمدها، با شوهر خواهرم، جناب آقای حجت‌الاسلام آقای غنوی  مشورت‌هایی کردیم و همچنین با مرحوم آقای صفایی(عین – صاد)، ارتباطاتی داشتیم و به این نتیجه رسیدیم که راه مشورت که بسته نیست. آن‌گاه به این نتیجه رسیدم که مشاور داشته باشم. سپس به واسطه آقای رهگذر، با آقای بایرامی و آقای داوود غفارزادگان، آشنا شدم و با آنان در تولید چند عدد از کتاب‌هایمان، در قالب مشاور همکاری کردم.

برادرم در سال ۶۱ شهید شده بود. برادرم طلافروشی داشت که معمولاً بسته بود و به جبهه می‌رفت یا در بسیج فعالیت می‌کرد. بعد از گذشت یکی-دو سال، تقریباً سال ۶۳، با آقای هاشمی‌نژاد، در نشر افق، بیشتر آشنا شدم. چون آقای هاشمی‌نژاد با برادر من رفیق بود، به من بیشتر نزدیک شد. بعد از شهادت برادرم، رفاقت من و آقای هاشمی‌نژاد، بیشتر شد و سپس آقای هاشمی‌نژاد، یک کتابفروشی در مسجد امام جعفر صادق زد که من هم در تأسیس آن کتابفروشی به ایشان کمک کردم. در سال‌های ۶۳-۶۹ در مسافرت‌ها، کار و … با هم بودیم. یک روز ایشان به من گفت: «من هم دوست دارم ناشر بشوم».

آقای دکتر حجوانی آن روزها از بچه محل‌های مسجد ما بودند و در کارهای کودک و نوجوان، تخصص داشتند. ایشان بنیان‌گذار واحد کودک وزارت ارشاد و مدیر انتشارات شکوفه امیر کبیر بود. از ایشان خواستیم بیایند به ما کمک کنند و ایشان آمدند و عملاً من، آقای هاشمی‌نژاد و آقای هجبانی یک مثلثی شده بودیم که تقریباً در ۲۴ ساعت، ۷۰ درصد وقتمان را با هم بودیم. همین مسئله، جرغه‌ای بود که باعث شد ما در مسائل مربوط به تولید کتاب، مانند ویراستاری، گرافیک، تصویرگری و … به مشاوره و مشورت بیاندیشیم.

در سال‌های بعد، ما به ۲۰۰ عنوان کتاب رسیده بودیم و معمول آن دوران، تیراژ کمتر از ۱۰ هزار جلد نبود. بعد یک روز دیدم که اقتصاد کتاب کودک، دیگر جواب نمی‌دهد؛ مثلاً تصویگر پول عجیبی می‌خواست، گرافیست، نمونه‌خوان و ویراستار هم هزینه داشت. کتاب‌های کودک، نهایتاً ۱۶-۲۴ صفحه می‌شد و قیمت آن هم بسیار ارزان بود، در حد ۵۰ یا ۶۰ ریال با تیراژ‌های پایین؛ که این مسئله باعث می‌شد که تولید کتاب کودک، درامدزایی نداشت باشد. اما در سالیان پیش از آن، خداوند به من کمکی کرده بود و در سال ۵۹-۶۰، یک دختر خانمی آمده بود به مغازه من و از من تقاضای دفتر خاطرات کرده بود. من گفتم: «نداریم:. سپس با خودم گفتم چرا به او گفتم نداریم. قبل از انقلاب، یک دفتر خاطرات معمولی بود که انتشارات آسیا چاپ می‌کرد. با خود گفتم چرا کسی تولید نکرده است؟

در آن دوران، من معمولاً نویسنده‌ها و تصویرگرها را می‌شناختم. آقای صندوقی را می شناختم، که رفتم منزل ایشان و گفتم: «می‌خواهم برایم یک نقاشی زیبا بکشی». گفت: «می‌خواهی چه کار کنی؟». گفتم: «می‌خواهم دفتر نامه بزنم». بعد ایشان یک نقاشی برای من کشید و قیمت آن هم ده برابر آن زمان بود. ولی بسیار زیبا بود. بعد گفت: «می‌خواهی چه کار کنی؟ صادقانه بگو». من هم گفتم: «می‌خواهم دفتر خاطرات چاپ کنم». بعد ایشان گفت: «خیلی خوب است، ولی باید خط آن زیبا باشد. برو لاله‌زار، کوچه فلان، پیش آقای جلیل رسولی بگو خطش را او بنویسد». من هم رفتم پیش ایشان و ایشان هم با خط زیبا برای من نوشت. تیراژ آن دفتر خاطرات، در عرض ۵-۶ سال، از یک میلیون گذشت و این باعث می‌شد، پول‌هایی که با فروش این دفتر خاطرات به دست می‌آوردم، به نشر تزریق کنم. هیچ‌گاه بعد از فروش زیاد و کسب درامد خوب، به سمت و سوی ماشین آن چنانی یا زندگی مدرن نرفتم و عجیب و غریب خرج نکردم.

شما یکی از ناشران موفق در استفاده از تجارت بین الملل هستید، چطور شد به این فکر افتادید که در این عرصه هم کار کنید؟

در سال ۷۸-۷۹، دیدم دیگر اقتصاد کودک جواب نمی‌دهد، در صورتی که کل ناشران کودک ما، بیش از ۱۰-۱۵ نفر نبودند. کارمندان من به ۷-۸ نفر رسیده بودند. با خود گفتم چه کنم که اقتصاد مؤسسه‌مان بچرخد. خارج از انتشارات هم ۱۰-۱۵ نفر، از تصویرگر، ویراستار و … پول می‌خواستند. در این ایام، یک آپارتمان ۲۰۰ متری در امیرآباد داشتم که به قیمت ۱۰ میلیون تومان فروختم و وارد نشر کردم و بی‌خانه شدم. بعد از چند سال دیدم باز هم فایده ندارد. وزارت ارشاد در آن سال‌ها، کتاب‌های ترجمه را ممنوع می‌کرد و به راحتی نمی‌شد آنها را چاپ کنیم. با برادر کوچک‌ترم که ۷-۸ سال از من کوچک‌تر است و فوق‌لیسانس مکانیک دارد، مشورت کردم و به این نتیجه رسیدیم که کارهای زیادی در ایران نشده که در دنیا شده است و باید یک پژوهش انجام دهیم که در دنیا چه کرده‌اند و با یک سفر بولونیا، چیزی دستگیر آدم نمی‌شد.

از سال ۷۸ تاکنون، به همراه آقای فهرستی-یکی از دوستان ۳۵ساله من است، ۵۰ سفر خارجی به جز آمریکا، رفتیم و فقط کتابفروشی‌ها را بازدید کردیم. مثلاً یک کتابفروشی بسیار بزرگ ۱۰-۱۵ هزار متری چند طبقه در خیابان‌های لندن بود، که ما هر روز ساعت ۹ صبح تا ساعت ۱۲ شب می‌رفتیم و آنجا بودیم. حاصل این سفرها، تعدادی کتاب شد، که البته امروز دیگر جایگاه ندارد؛ ولی در زمان خود، فرهنگ‌سازی‌ای که در کشور اتفاق افتاد، بسیار خوب بود

من در دوران خدمت در نیروهای هوایی، کدگذاری را یاد گرفتم و از اوایلی که ۱۰-۱۵ کتاب داشتم، کدگذاری را شروع کردم. مثلاً کد زدیم ۱۱۸/۶۴  که این کد یعنی سال اول چاپ این کتاب، سال ۶۴ بوده است و ۱۱۸ یعنی، صدوهجدهمین کتاب ما بوده است. امروز کد ما مثلاً ۲۹۹۶/۹۵ است که این یعنی این کتاب ۲۹۹۶ است و اولین چاپ آن در سال ۹۵ بوده است.  از همان دوران، ما در کتاب‌هایمان نوشتیم: «زیر نظر شورای بررسی». من امروز به جرئت می‌توانم بگویم، صد ناشر وجود دارد که زیر شناسنامه‌شان می‌نویسند: «زیر نظر شورای بررسی» و جمله دیگری هم انتخاب نکردند که خوشحال هستم این فرهنگسازی را در حوزه نشر انجام دادم

بعدها با خودم گفتم، انتشارات قدیانی، نام سختی برای تلفظ بچه ها است. قبل از انقلاب هم رسم بود که مثلاً می‌گفتند انتشارات فلان که اغلب نام خودشان را می‌گذاشتند. انتشارات امیر کبیر، یک سری کتاب‌های شکوفه داشت، که اسمش را گذاشته بود وابسته به انتشارات امیرکبیر. بعد ما دیدیم وابسته چیز بدی است؛ برای همین گفتیم: «واحد کودک و نوجوان انتشارات قدیانی». اولین چاپ این کتاب‌ها در سال ۶۱ بود. از سال ۶۱ تا الان، ۳۵ سال می‌گذرد و می‌توانم به جرئت بگویم، ۵۰ تا ناشر در کشور وجود دارد که نوشته‌اند: «واحد کودک و نوجوان» و هیچ کدام، جمله دیگری را انتخاب نکردند و این تأثیرگذاری فرهنگی به همه ناشران و نویسنده‌ها سرایت کرد.

حاصل سفرهایی که رفتیم، ۲۵۰-۳۰۰ عنوان کتابی شد که تا سال ۷۰ به چاپ رسید. در آن دوران، کسی جرئت نداشت درباره دستشویی رفتن بچه چیزی بنویسد. کسی این ادبیات را نمی‌تواست عنوان کند. اینها حاصل سفرهایی بود که از چین، ژاپن، آلمان، ایتالیا، فرانسه و انگلیس جمع کردم و با فرهنگ ایران مطابقت دادم و بازسازی کردم. مثلاً اگر یک سگی بود که در اتاق بچه خوابیده بود، یا آن سگ را حذف می‌کردیم، یا شکل سگ را در محوطه باز ترسیم می‌کردیم. ما خوشحالیم که در دهه گذشته، نویسندگان بسیاری در این مسائل قلم زدند.

 

 

 

شما از جمله ناشران موفق و پرکار دهه‌های اخیر کشورمان بوده و هستید، لطفاً کمی از موفقیت‌ها و عوامل موفقیت‌هایتان بفرمایید.

سال ۷۱، من با ۵۰-۶۰ عدد کتاب، به عنوان ناشر برگزیده سال انتخاب شدم. مرحوم حدیثی من را به ارشاد دعوت کرد و در بولونیا، یه غرفه مجانی به ما داد و هزار دلار هم به ما دادند که خرج مخارجمان کنیم. بعد از آن باعث شد ما به صورت حرفه‌ای به سمت تولید کتاب کودک برویم و باعث شد سال به سال با گرافیست‌های محترمی مثل آقای غریب‌پور و محمدعلی کشاورز یا تصویرگرهای آن دوران مثل آقای محمدعلی بنی‌اسدی و خیلی‌های دیگر آشنا شویم.

من سال دوم و سومی که به عنوان ناشر نمونه انتخاب شدم، به ارشاد نامه زدم و گفتم کسانی را که دو یا سه بار انتخاب شده‌اند، دیگر انتخاب نکنید و ناشران جوان را انتخاب کنید. من دیگر علاقه‌ای به گرفتن لوح و اینها ندارم و من علاقه دارم که نسل جوان شروع به کار و پیشرفت کنند ولی تاکنون انجام نشده و همان آیین نامه قدیمی است.

 

آیا از راهی که تا امروز طی کرده‌اید، راضی هستید؟

من اگر الان هم می‌خواستم کارم را آغاز کنم، باز هم به حوزه کتاب ورود پیدا می‌کردم. من مخالف درس خواندن نیستم، ولی بچه‌ای که درس می‌خواند و در حد دکترا هم بالا می‌رود، باید انتخاب کند. برای مثال، برادرزاده من، داشنجوی فوق لیسانس دانشگاه امیر کبیر است و دارد وارد دکترا می‌شود. خیلی جاها می‌آیند دنبالش. وقتی با من مشورت می‌کند، می‌گویم یا باید برای مردم کار کنی، یا باید برای خودت کار کنی؛ ولی اگر می‌خواهی برای خودت کار کنی، بیا برو از انبار شروع کن.

من معتقدم اگر یک بچه‌ای درس نمی‌خواند، اگر برود یک تعویض روغن مدرن راه بیاندازد بهتر است. من با کار کردن و تلاش موافقم، نه اینکه با یک مدرک، برویم پشت میز بنشینیم و چند امضا کنیم. من همچنان به کتابفروشی اعتقاد دارم. متاسفانه در کشور ما، قشر تحصیلات کرده ما به دنبال گرفتن پروانه نشر رفته‌اند، در حالی که آمار کتابفروشی‌ها را ۲-۳ هزار تا اعلام می‌کنند، ولی من می‌گویم ۵۰۰ کتابفروشی خوب هم وجود ندارد. من معتقدم اگر کتابفروشی خوبی تأسیس شود، از نظر اقتصادی هم بهتر است.

 

نحوه تعامل شما با مؤلفان چگونه است؟ حق تألیفی است یا می‌خرید؟ حق تألیف کتاب کودک چند درصد است ؟

همه جور هست. بعضی وقت‌ها مثل جناب‌عالی، مجانی می‌دهید یا مثلاً آقای مهاجرانی، مجانی می‌دهند. از شوخی که بگذریم، بعضی‌ها درصد می‌گیرند. این دیگر به هنر و مدیریت یک مؤسسه بستگی دارد. بعضی نویسنده‌ها، حاضر نیستند ۱۵ درصد دیگران را بپذیرند، ولی ۵ درصد ما را قبول می‌کنند.

ما شنیدیم که تعامل خوبی با نویسندگان، تصویرگران و … دارید. اگر روند این تعامل خوب را توضیح دهید، ممنون می‌شویم.

این مسئله روند ندارد. رفاقت و دوستی است. صادقانه عرض می‌کنم. مؤلفان اغلب شکننده هستند و روحیه لطیفی دارند و خیلی از آنها هم تنها منبع درآمدشان نویسندگی است. ولی ما ناشران چه بخواهیم، چه نخواهیم، یه بخشی از کارمان اقتصادی است. برایتان مثال زدم؛ مثلاً یک چک ۵۰ میلیونی‌تان برگشت خورده و حالتان گرفته است. در همین حال، مؤلفت وارد می‌شود و اگر نتوانی خودت را تغییر دهی و روحیه فرهنگی داشته باشی، شکست خواهی خورد. این تعاملاتی است که باید با آن کنار بیایی. مثلاً تصویرگری که تصویری را می‌کشد ۵۰ هزار تومان، یا تصویرگری که می‌گوید ۵۰۰ هزار تومان، باید یک جوری با آنها تعامل کنی. مؤلف هم به همین شیوه است. اصلاً باید دید که مؤلف چه کسی است. یا ناشر چه کسی است. اینها باید شفاف باشد که به چه کسی می‌گوییم مؤلف.

 

در صحبت‌هایتان گفتید که کتاب‌فروشان بزرگ، کتاب‌های شما را دارند و می‌فروشند. شما چه کتاب‌فروشی‌ای را با چه ملاکی، معتبر و قابل‌اعتنا می‌دانید که کتاب‌هایتان را برای توزیع به آنها بدهید ؟ این کتاب‌فروشی‌ها، چه ویژگی‌هایی باید داشته باشند؟

مسئله کتاب کودک و نوجوان، مسئله جدیدی در ۱۰ سال اخیر است که در چند سال اخیر، رونق بهتری پیدا کرده است. ما جایی را کتاب‌فروشی می‌گوییم که ۹۰ درصد فضای آن، کتاب‌فروشی باشد. نوشت‌افزار‌فروش یا اسباب‌بازی‌فروشی که بخشی از فضای خود را به کتاب‌های کودک اختصاص داده است، کتاب‌فروش نیست و این شیوه، برای دهه ۶۰ و قبل از انقلاب است. ولی الان یک فضای استاندارد، دیگر نباید کمتر از ۱۰۰ متر باشد. ۹۰ درصد فضا هم باید به کتاب اختصاص داده شده باشد. ۱۰ درصد دیگر، باید لوازمی همچون مداد شمعی، مداد رنگی، کاغذ کادو یا چیزهایی باشد که مرتبط با کتاب کودک است. این کتاب‌فروشی‌ها معمولاً موفق هستند و ما معمولاً این جور جاها را به عنوان یک فروشگاه می‌پذیریم و با آنها کار می‌کنیم. مثلاً در تهران، ۷-۸ نفر هستند که به طور جدی، سال‌ها با ما کار می‌کنند و ما دوست داریم که کارهای جزئی هم از همان‌ها تغذیه بشود؛ زیرا من مثلاً در کتاب‌فروشی جدیدی که تأسیس می‌شود، می‌روم و می‌بینم که کتاب‌های من را دارد و از مراکز پخش گرفته‌اند. من هم کتاب‌فروشی‌های جزء را به مراکز پخش معرفی می‌کنم.

آیا شما در توزیع کتاب‌هایتان، سیستم مویرگی ندارید؟ یعنی کتاب‌هایتان را به مراکز نشر می‌سپارید؟

نه که نداشته باشیم. مثلاً خیلی‌ها از کتاب‌فروشی خودشان، به ویژه پنج‌شنبه‌ها، از دفتر ما کتاب می‌خرند و می‌برند.

در این سی سالی که شما تجربه کار کودک دارید، گرافیک و تصویرگری را در ایران نسبت به کارهای جهانی چگونه می‌بینید؟ آیا کارهای ما، با کارهای جهانی، قابل رقابت هست یا نه؟

تصویرگری ما از سال ۷۰ آغاز شده است. خیلی از ایرانی‌های مقیم، حتی برای ناشران خارجی کار می‌کنند و در ایران، ما حرف برای گفتن خیلی داریم. ولی با گستردگی‌ای که اتفاق افتاده و فارغ‌التحصیل‌های دانشگاه‌های ما، دیگر جذب تصویرگر و گرافیست، سخت شده و نیازمند مدیر هنری است که دقت کند و بتواند افراد را بشناسد.

برای اینکه اقتصاد یک نشر بچرخد، اگر توصیه‌ای دارید بفرمایید.

یک دوره‌ای جوان‌ها می‌آمدند و با مدرک تحصیلی خود، مجوز نشر می‌گرفتند. این جوان‌ها بعد از اینکه پروانه نشر می‌گیرند، فکر می‌کنند که قله‌ای را فتح کرده‌اند و ناشر شده‌اند. این جوان، مثلاً ۲۰ میلیون تومان سرمایه دارد. با خودش می‌گوید با این پول، مثلاً ۵ کتاب چاپ می‌کنم و می‌فروشم. بعد می‌گوید خوب برای فروش این کتاب‌ها، بروم یک دفتر ۴۰ متری هم اجاره کنم. اینها همه شکست است. یعنی از اول شکست را خودش انتخاب کرده است. ولی ناشران اوایل انقلاب یا حتی قبل از انقلاب، خورجین موتورشان، دفتر کارشان بود. یا فقط یک آدرس صندوق پستی می‌زدند. من یکی از دوستانم که مستأجر بود، می‌گفت: «دور اتاقم کتاب‌ها را چیده‌ام. اتاقم ۳×۴ است و محلی از اتاقم را گذاشته‌ام برای کارم، که در واقع همان اتاق، انبارم هم هست».

در واقع من نمی‌دانم منظور از سؤال در اینجا چیست؟ ولی مثلاً اگر جوانی یک پروانه نشر گرفت و مثلاً ۵۰ تومان پول داشت و خواست ناشر بشود، نه باید دفتر بگیرد، نه باید کاری بکند، نه باید دو کتابی چاپ کند که تست کند. بلکه این جوان‌ها باید با هم جمع بشوند، ۱۰-۲۰ تا بشوند، و گروهی یک شرکت به ثبت برسانند و یک کتاب‌فروشی پررونقی بزنند که اقتصاد روزانه‌شان بچرخد و بعد در دل آن، بروند کتاب چاپ کنند. من خودم به این شیوه شروع کردم. بزرگ‌ترین مشکل جامعه ما، پول را از دست مردم گرفتن است.

مردم ما کجا راحت پول خرج می‌کنند: سوپرمارکت محله که راحت می‌روند هر چه می‌خواهند می‌خرند. آن مغازه‌دار هم تمام اجناسش را با چک ۶ ماهه خریده است. ممکن است برخی اجناسش مانند لبنیات، نقدی باشد، ولی اغلب جنس‌هایش را ۶ ماه، ۸ ماه یا ۹ ماه چک داده است و با پول مردم هم بازی می‌کند. ولی ما می‌رویم نقد خرید می‌کنیم. ولی در حوزه کتاب، این نیست. در نتیجه حوزه نشر، واقعاً صبر عیوبی، و حوصله و آرامش می‌خواهد.

مثلاً آن چیزی که اغلب تصویرگرهای ما یا مترجم‌های ما یا … تصور می‌کنند، جامعه ما آن را نمی‌پسندد و پس می‌زند. اگر جامعه را نشناسید، نمی‌توانید کتاب مناسب تولید کنید.

شما عدم نقدینگی را تا چه اندازه مشکل نشر می‌دانید؟

اگر نقدینگی وجود نداشته باشد، نشر معنایی ندارد. کارمندان ،حقوق خود را می‌خواهند. باید پول آب و برق را پرداخت کرد. الان همه چیز را باید نقد خرید. نشر اساساً ۴ سرمایه واحد لازم دارد. یعنی اگر سرمایه تولید یک کتاب را ۱ میلیون تومان در نظر بگیرید، اگر ۴ میلیون تومان نداشته باشید، نمی‌توانید کار کنید. ۱ میلیون تومان برای کتاب‌هایی است که در انبار وجود دارد، ۱ میلیون تومان چک‌های در حال وصول است، ۱ میلیون تومان چک‌هایی است که در دستان شماست، ولی سررسید آن نرسیده است. یک سرمایه هم برای مواد اولیه است که اگر سرمایه نداشته باشید، نمی‌توانید کار کنید. کاغذ را که نمی‌توان لحظه‌ای خرید. باید مثلاً برای ۶ ماه، کاغذ داشته باشید تا تولید کنید.

چهار سرمایه را یک بار دیگر بیان کنید.

  1. مواد اولیه: یک ناشر مثلاً ۱۰۰ عنوان کتاب دارد. این ناشر اگر بخواهد زندگی کند، برای تولید این ۱۰۰ عنوان کتاب، یک سرمایه‌ای لازم دارد. این ناشر، باید مواد اولیه تولید این کتاب‌ها را که قرار است مثلاً ۶ ماه دیگر چاپ شود، از همین الان داشته باشد. این می‌شود پشتوانه و امنیت کار. مثلاً شما آیا برای زندگی روزمره‌تان می‌روید نیم کیلو برنج می‌خرید، یا ۲۰ کیلو می‌خرید تا یک ماه داشته باشید؟ طبیعتا کتاب هم مثل همین مثال است. من حداقل مواد اولیه تولید کتاب را یک ساله در نظر می‌گیرم. ولی شما حداقل باید ۶ ماهه در نظر بگیرید.
  2. کتاب‌های تولید شده در انبار.
  3. کتاب‌هایی که فروخته‌اید و در حال جمع کردن مبالغش هستید.
  4. یک سرمایه هم مبالغی است که گرفته‌اید ولی سررسیدش نرسیده و مثلاً برای ۹ ماه دیگر است تا وصول شود.

اگر چک‌های برگشتی را هم بخواهید حساب کنید، می‌شود ۵ سرمایه. از زمانی که کتاب را  شما تولید می کنید تا زمانی که پول شما را می‌دهند، یک سال طول می‌کشد. اما نویسنده پولش را نقد می‌خواهد، تصویرگر نقد می‌خواهد یا حتی تصویرگر پول پیش می‌خواهد تا کار کند. اگر از نویسنده‌ای خرید قطعی کرده باشید، باید مبلغ را درجا پرداخت کنید. مدیریت همه اینها، بدون داشتن آن ۴ سرمایه ، امکان ندارد.

سیر تولید کودک و نوجوان ما در این نیم قرنی که شما خودتان حضور داشتید، بیشتر متمرکز بر چه مسائلی بوده است؟ مسائل مذهبی، علمی یا داستانی و توهمی بوده است؟ به نظر شما بعد از این، کودک و نوجوان ما، سیر فکری‌اش چه می‌شود؟

دهه ۵۰ را یک توضیحی می‌دهم. مثلاً سال ۵۰-۶۰ یا ۵۰-۵۷ که انقلاب شد. در این هفت سال، کتاب‌های نوجوان، معمولش کتاب قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب، برای مرحوم آذر یزدی بود. این تیپ کتاب‌ها را ما قبل از انقلاب داشتیم. خیلی ناشرها در قم و تهران بودند. ولی در مورد کتاب‌های خردسال و کودک، مثلاً انتشارات امیر کبیر یک کتاب‌های طلایی داشت که خیلی استقبال می‌شد. خاصیت این کتاب‌ها این بود که رنگ جلدش طلایی بود؛ وگرنه همان شنل قرمزی و ترجمه این جور کتاب‌ها بود. یکی سری ناشر‌ها هم که ۵-۶ نفر بودند و نمی‌خواهم نام ببرم، فقط ترجمه چاپ می‌کردند. قبل از انقلاب، من چیزی برای گروه سنی کودک و خردسال حضور ذهن ندارم. بعد از انقلاب هم مثلاً انتشارات مدرسه تأسیس شد، انتشارات سروش قبل از انقلاب بود و بعد از انقلاب هم به کار خودش ادامه داد. انتشارات منادی تربیت  بود، ولی تمام آنها از آن روز اول تا به امروز، مزاحم بخش خصوصی بوده‌اند. آن چیزی که من تولید می‌کردم، آنها هم تولید می‌کردند. نرفتند وقت بگذارند چیزی را تولید کنند که ما توانایی تولیدش را نداریم و آنها بروند تولید کنند.

الان نوه من ۲ ساله است. یک کتاب از خارج آورده بودم، که خیلی بزرگ بود. در صفحات این کتاب، عکس حیوان و جانوارن بود. نوه من از یک سالگی تا به الان، این کتاب را باز می‌کند و می‌نشیند وسط آن و می‌گوید این چیه؟ این چیه؟ این چیه؟ حالا شما امتحان کنید. بروید یکی از کتاب‌هایی که در بازار هست بخرید و بچه ۱ سال به بالا را بگذارید بنشیند که آن بچه هم مرتب سؤال می‌کند این چیه؟

مثلاً ما برای اولین بار چاپ کردیم که چگونه لباس‌های خودم را می‌پوشم. چگونه دستشویی می‌روم؟ و از این گونه مسائل. این کتاب‌ها از سال ۶۸ یا ۶۹ شروع شد تا ۱۰ سال. ۱۰ سال طول کشید که ما اینها را به ۳۰۰ عنوان رساندیم. و تیراژهای ۱۵ تا ۲۰ تا ۳۰ هزار تا چاپ کردیم. مثلاً من کتابی دارم که در آن زمان، ۵۰۰.۰۰۰ جلد فروش رفت. ولی الان سالی ۲-۳ هزار تا هم فروش نمی‌رود؛ چون ۱۰۰ نفر دیگر از رویش زده‌اند. اخیرا ناشران در سالهای اخیر، در حال تألیف هستند و از اصولی که بلد هستند، استفاده می‌کنند. من خدمت به کودکان در دهه اخیر در حوزه دین را مبارک می‌بینم. خیلی توجه شده است به این مسائل و ما یک روزی نیازمند ترجمه بودیم که من هم خودم این کارها را می‌کردم. ولی امروز به خودم اجازه نمی‌دهم به دنبال چنین کاری بروم. وقتی می‌توانیم بنویسیم، می‌گویم بنویسید.

بیشتر پرسش و پاسخ‌های بچه‌های ما برای دهه ۸۰ است. یا دهه ۷۵-۸۵ است؛ مثلاً از سال ۸۵ تاکنون، دیگر پرسش و پاسخ از بین رفته است. کتابی که در آن سال‌ها چاپ کردیم و ۴۰.۰۰۰ تا فروخت، الان دیگر فروش نمی‌رود. این نشان از عقب ماندن شرایط زمانی است. کتاب‌های ناشران قم را در ۷-۸ سال اخیر، خیلی رو به جلو می‌بینم. مثلاً یک نقدی که من دارم، این است که اغلب ناشران قمی، به یک مؤسسه مراجعه می‌کنند و تمام تصویرگری‌ها را یک مؤسسه انجام داده است. این کار را نکنید. بیایید به جوان‌ها میدان بدهید. فلان مؤسسه مثلاً کتاب ۲۰ ناشر را تصویرگری می‌کند و نامش را با افتخار در شناسنامه کتاب می‌زند. این می‌شود تولید ماشینی. کتاب کودک که تولیدش ماشینی نیست. اینها شده‌اند مثل کارخانه‌ای که سالی ۱۰۰.۰۰۰ تا پژو ۲۰۶ تولید می‌کند. یکی از ایرادهای ناشران قم، همین بخش است. همه به یک مؤسسه مراجعه می‌کنند و آن هم کلیشه‌ای شده است.

 

 

پس شما این حرف را که برخی می‌گویند کتاب کودک دینی، مورد اقبال قرار نمی‌گیرد، قبول ندارید؟

اگر مثلاً در یک سال، ۵ ناشر بیایند زندگی‌نامه فاطمه زهرا (س) را  چاپ کنند، معلوم است که مورد اقبال قرار نمی‌گیرد. یک ناشر می‌تواند فرازهای دیگری از زندگی ایشان را کار کند. آیا در مورد ائمه معصومین(ع)  فقط یک کتاب ۲۰ صفحه‌ای در مورد حضرت زهرا (س) می‌توان تولید کرد؟ صدها کتاب می‌توان با مدل‌های دیگر تولید کرد.

مشکلات شروع کار در زمینه کار نشر و کتاب چیست؟

من توصیه می‌کنم سعی کنید با کتابفروشی به نشر برسید. هرگز از نشر به کتابفروشی نرسید. وقتی که از کتابفروشی به نشر رسیدید، خیلی از مشکلات از دوشتان برداشته می‌شود. مشکلاتی که هست شامل انتخاب سوژه، چه نوع کتابی تولید کردن، تغییر تحولات در مجوزهای مربوطه از سوی وزارت ارشاد و … . مثلاً خیلی‌ها فکر می‌کنند همین که برای چاپ کتابی از ارشاد مجوز گرفتند، دیگر همه چیز حل است. در صورتی که یک فرد به راحتی می‌تواند برود دادگاه، از شما شکایت کند و شما را محاکمه کند. اصلاً توجه نمی‌کنند که شما از ارشاد مجوز دارید یا نه. این مسئله مشکل کوچکی نیست. این تیپ مسائل بسیار زیاد است.

ممکن است یک نفر با یک گروه تلگرامی، چنان ضربه‌ای به یک ناشر با سال‌ها تجربه بزند، که بلند شدن برایش بسیار سخت باشد. در نتیجه حوزه فرهنگ، بسیار سخت است. مثلاً در یک عمل جراحی، اگر یک دکتری یک اشتباهی انجام دهد، ممکن است مرگ در پی داشته باشد. ولی اگر آبروی یک فرد را که اعتباری در جامعه دارد، مثلاً با یک سری کارها و گروه‌های تلگرامی از بین ببرند و به توانایی که دارید، حمله کنند و ضربه بزنند، واقعاً جبران‌ناپذیر است. در نتیجه در حوزه نشر کودک و نوجوان، از این اتفاقات می‌افتد.

یک روز من مرحوم عبدالرحیم جعفری را حدوداً ۱۵ سال پیش در جایی دیدم؛ ایشان گفت: «چه خبر و …؟». من قبل از انقلاب هم نزد ایشان می‌رفتم و کتاب می‌خریدم و با ایشان ارتباط داشتم. کمی با ایشان درددل کردم و ایشان خندید و گفت: «می‌دانی چرا می‌خندم؟». گفتم: «چرا؟». گفت: «می‌خواهی قدیانی بشوی و این دردها را هم نکشی؟». این جوابی بود که من از ایشان گرفتم. در نتیجه اگر می‌خواهی ناشر موفقی بشوید، باید سختی‌های زیادی را بگذرانید.

آیا در سال‌های فعالیت خود به نقطه ورشکستگی رسیده‌اید؟ یا شده است که کتاب‌هایتان را ببرند و پولتان را ندهند؟ یا از این جور مشکلات فنی که گاهی ناشران را زمین‌گیر می‌کند؟

معمولاً انسان‌های محتاط یا انسان‌های موفق، که من موفق نیستم و همیشه هم می‌گویم، نگویید که قدیانی موفق است. برای اینکه من اصلاً موفق اقتصادی نیستم. من هیچی ندارم. من صادقانه بگویم خانه‌ای که ۳۰۰ متر است و سال‌ها در آن زندگی می‌کنم، امروز یک زمین کلنگی در منطقه شهید عراقی است. دیدم که ۴-۵ تومان پولش است. رفتم یک آپارتمان خریدم ۱.۲۰۰ و می‌خواهم آن خانه کلنگی را بفروشم و وارد نشرم بکنم. واقعاً این کارها را ملانصر‌الدین انجام می‌دهد. اشتباه نکنید، من آدم موفق اقتصادی نیستم. من شغلم را دوست دارم و زندگی‌ام در نشرم است.

یکی از آرزوهای من این بوده است که وقتی نمی‌توانید ۳۰ میلیارد تومان یک مغازه بخرید، و ۲۰۰ متر کتابفروشی کنید، بروید ۲ میلیارد تومان یک خانه بخرید، آن را کتاب‌فروشی کنید. الان این مسئله در شورای شهر تهران مصوب شده کار نشر فقط علاقه و عشق است و موفقیت فقط مادیات نیست. یکی از روحانیون معظم برای من تعریف می‌کرد، البته نه برای من، بلکه دو تا روحانی با هم بحث می‌کردند و من هم نشسته بودم و حرف‌هایشان را می‌شنیدم. یکی می‌گفت من موفقیت یک روحانی را مثلاً این گونه می‌بینم و آن یکی می‌گفت من موفقیت یک روحانی را این گونه می‌بینم که یک روزی می‌رسد که محاسنت سفید شده و می‌بینی ۹۰ سال داری و حاصل عمرت چیست، این است که ۵ تا دانشجو تربیت کرده‌ای. در ۵ دانشجویی که مثلاً او تربیت کرده، اگر کسی مثل شهید مطهری در بیاید، موفق است و به جامعه خدمت کرده است.

من در نشر، خودم را موفق می‌دانم؛ ولی در مسائل اقتصادی، هیچ ادعایی ندارم و موفق هم نبودم. چون در کتاب کودک، پول در نمی‌آید. اگر پول می‌خواهید، وارد حوزه نشر کودک نشوید و بروید در حوزه کتاب‌های دانشگاهی و جاهای دیگر.

پرتیراژترین کتابتان چه کتابی است و چه تیراژی داشته است؟

اینها فراز و نشیب‌های زمانی داشته است. مثلاً یک کتاب را ۱۰۰.۰۰۰ تا فروختم. این دلیل نمی‌شود. زیرا در آن شرایط زمانی، آن کتاب تک بود و خوب فروخت. یا مثلاً کتاب تن‌تن سندباد آقای محمد کیانی را من حدود ۲۷ سال قبل چاپ کردم. ایشان کتاب را برده بود کانون، آنان چاپ نکرده بودند، آورد پیش من. بعد گفتند نقد تن‌تن است. کارشناسان ما خواندند و خوششان آمد و ما هم چاپ کردیم. بعد چند بار تیراژ ۱۵.۰۰۰ تایی چاپ کردیم. بعد یواش یواش به چاپ یازدهم رسیده بود که جمع چاپش هم شده بود ۴۰.۰۰۰ تا.

متنی هم که پارسال از سوی مقام معظم رهبری بر کتاب تن تن و سندباد نوشته و رونمایی شد، در یک سال گذشته، حداقل ۶۰.۰۰۰ جلد فروخت. این را هم که فروختیم، قیمتش را آن‌قدر پایین نگه داشتیم، که قاچاقچی‌ها نتوانند از رویش بزنند. این یکی از کارهایی است که ناشر باید مواظب باشد که اگر یک کارش موفق شد، هم باید در جامعه حضور داشته باشد و هم نباید قیمتش را بالا ببرد. وگرنه فوراً از رویش می‌زنند.

بهترین راه تبلیغ کتاب را چه راهی می‌دانید؟

اگر دقت کرده باشید، تیراژ‌های کتاب‌های من هست ۱.۱۰۰ تا، ۲.۲۰۰ تا ۳.۳۰۰ تا، . این ده درصد بیشتری که می‌بینید، شامل حق‌التألیف نمی‌شود. این شیوه‌ای است که تقریباً ۳۰ سال است من دارم پیاده می‌کنم، ولی مثلاً ناشری کتابی را چاپ می‌کند ۱۰.۰۰۰ تا بعد حق‌ التألیف شما را هم می‌دهد ۱۰.۰۰۰ تا ولی یکی ممکن است ۱۰.۲۰۰ تا چاپ کند. وقتی ۱۰.۲۰۰ تا چاپ کرد، یعنی ۱۰.۰۸۰ تا گیرش می‌آید. کمتر توجه می‌کنند که آن ۸۰ تا دانه هم باید حق التألیف را داد. ولی وقتی قرارداد بستی با مؤلف، که ۱.۱۰۰ تا و بعد می‌ری ۱.۱۰۰ تا چاپ می‌کنی، بعد ۱۰.۸۰ کتاب گیرش می‌آید بعد چون ۸۰ تا حق التألیف نداده‌ای، ۱۰۰ یا ۵۰ تومن در چاپ کمتر گیرت آمده است دیگر، به خاطر خرابی و این مسائل، بعد از این کتاب برای تبلیغ به نویسنده‌ها، تصویرگرها، رسانه‌ها می‌دهی. من معمولاً اعتقاد به دادن کتاب به رسانه‌ها و روزنامه ها دارم و تا به حال یک ریال هم برای تبلیغات نداده‌ام به غیر از شبکه ۴ که سال گذشته چند میلیون تومان دادم. خیلی ها می‌آیند تا از ما تبلیغات بگیرند، من می‌گویم من پول برای تبلیغات نمی‌دهم و اگر می‌خواهید بروید مجانی تبلیغ کنید.

چه کسانی کتاب‌های شما را کارشناسی می‌کنند؟ کتابی که می‌آید آیا اول ابتدا خودتان می‌بینید یا نه؟ آی شما خودتان حق وتو هم دارید؟

اصلاً حرف اول و آخر خودم هستم. مثلاً نویسنده ای که اثری را به ما می‌دهد، می‌برد بخش فرهنگی به مسئولش می‌دهد و مسئول مربوطه اثر آن نویسنده را اصلاً قبول نمی‌کند. اول باید اثبات شود که طرف نویسنده است. هر کس خودش را نویسنده می‌داند. در نتیجه بعد از اینکه طرف را شناخت، اثرش را می‌پذیرد. بعد از آن ما کارمندی داریم که به عنوان بررس اولیه است که یک نگاهی می‌کند و می‌خواند و مثلاً ده درصد حجم را برای من خلاصه می‌کند. اگر کتاب کودک ۴۰ صفحه‌ای است، در ۴ صفحه می‌نویسد. اگر رمان ۲۰۰ صفحه‌ای است، ۲۰ صفحه می‌نویسد. این را من می‌خوانم. بعد تصمیم می‌گیرم که بپذیرم یا نپذیرم. وقتی که پذیرفتم، دیگر از دست من خارج است. می‌ره در شورای بررسی که اگر قبول شد، چاپ می‌شود و اگر رد شد، رد می‌شود. یعنی تا زمانی که شورا نگوید چاپ کن، چاپ نمی‌کنم. ولی من اگر قبول نکنم، شورا نمی‌رود. من باید اول بپذیرم تا به شورا برود.

شما در نمایشگاه‌های بین‌المللی هم شرکت داشته‌اید یا نه؟ تفاوت نمایشگاه‌های ایران و خارج را در چه می‌بینید؟

نمایشگاه‌های بین‌المللی جهانی، با ایران، باید با نگاه‌های مختلفی بررسی کرد و باید دید آن نمایشگاه، هدفش چه بوده است؟ نمایشگاه بین‌المللی کشور ما، ۲۹ سال قبل برای اولین بار، من با ۱۰ کتاب، یک غرفه ۹ متری داشتم. من از اولین نمایشگاه تا به امروز حضور داشته‌ام. از نمایشگاه سوم یا چهارم به بعد، به کمک آقای بهمن‌پور، نشر نظر، که آن سال‌ها مسئول کودک وزارت ارشاد بود، سالن کودک و نوجوان تفکیک شد و یک سالن مستقل برای خودش داشت. اون موقع من حدود ۵۰-۶۰ عدد کتاب داشتم و با یک غرفه ۱۵ متری شرکت می‌کردم. در داخل کشور ما، به دلیل نبود ویترین و بزرگ بودن و گستردگی کشور ما، و نبود ویترین‌های اساسی حتی در خود تهران، باعث شده که یک رونق ده روزه‌ای نمایشگاه کتاب برای خودش داشته باشد، و بقیه سال، سکوت است و آن رونق را ندارد.

ولی اگر بخواهیم با دنیا مقایسه کنیم، مثلاً ژاپن، من شنیده‌ام کتاب‌فروشی‌هایی با فضای همین سالن، شنیده‌ام که ۳.۰۰۰ تا وجود دارد. حداقل تعدادی را خودم رفتم و از نزدیک دیدم. کتاب‌فروشی‌های دارد که کتاب‌های دسته‌دوم خرید و فروش می‌کنند. در نتیجه در چنین جایی، نمایشگاه کتاب، یک سالن کوچک در کنار نمایشگاه‌های دیگر است، وگرنه نمایشگاه کتاب ژاپن اصلاً معنی ندارد. و چیزی برای گفتن ندارد، چون کتابفرشی‌هایش غنی است. یا مثلاً نمایشگاه چین، یکی شانگهای دارد و یکی هم پکن. شانگهای فقط برای کودک است و دیگری عمومی است. آنجا هم که می‌روی می‌بینی نمایشگاه کتاب بسیار کوچک و در کنار چیزهای دیگر است و حرفی برای گفتن ندارد. بعد مثلاً نمایشگاه دوبی، ابوظبی، که پدیده ۷-۸ سال اخیر است. می‌بینی که فروش هم دارند و موفق هم هستند و چند کتاب‌ فروشی بزرگ هم در کشورشان شکل گرفته که در قدیم وجود نداشته است. یا مثلاً نمایشگاه ترکیه را که می‌بینی، اینکه چند نمایشگاه دارد، نمی‌دانم، یک جایی را رفتم که در یک کوچه که آدم را به یاد بازار بین الحرمین خودمان می‌اندازد، می‌بینی که مغازه‌ها کتاب‌هایشان را جلوی مغازه‌هایشان گذاشته‌اند. یا مثلاً بولونیا در ایتالیا، نمایشگاه کودک، محل خرید کوپی‌رایت است و این بولونیای ۶۵ ساله، حداقل رونق ۲۵ سال قبل را که من می‌شناسم، که برای اولین بار سال ۷۱ رفتم و برای ۲۵ سال قبل است، واقعاً افت کرده است و امروز هم رونق آن روز را ندارد و حتی خود جناب‌ سبحانی نسب هم ۷-۸ سال قبل رفته‌اند، می‌بینند که به عینه رونق ۷-۸ سال قبل را امروز ندارد. یا مثلاً نمایشگاه فرانکفورت که در اوجش است و محل کوپی‌رایت است، می‌بینی که این نمایشگاه هم در ۷-۸ سال قبل افت کرده است و این دیگر مثل قبل نیست. این افت کردن‌ها به دلیل اینکه کتاب زخمی شده یا کتاب ضربه دیده، به اون معنا من نمی‌توانم بپذیرم. ایجاد فروشگاه‌های کتاب، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و این جور مسائل به وجود آمده است.

من صادقانه بگویم، مثلاً ناشری که ۱۰۰ عنوان کتاب دارد، من خودم فرض یک بار این کار را کرده‌ام و در یک شهرستانی با خانواده رفته بودم مسافرت، بعد رفتیم یک پاساژی که تازه ساخته بودند و بچه‌ها و خانم رفتند سراغ لباس و کفش و ورزشی و … . من رفتم یک سوپرمارکت بزرگی که چرخ دستی زیاد داشت و ۲۰۰۰-۳۰۰۰ متر جا بود و خیلی لذت بردم که در پاساژ به این بزرگی یک نفر سوپرمارکت بزرگی زده و در فروشگاه گشتم و جمعه عصر ساعت ۷ بعدازظهر بود، دیدم در این فروشگاه، همه چیز دارد، ولی کتاب اینجا نیست، چرا اینجا کتاب، جایگاه ندارد؟ بعد از صندوق‌دار پرسیدم، مدیر اینجا کجاست؟ رفتم پیش مدیر، مسئول دفتر گفت چی کار داری؟ گفتم می‌خواهم مدیر را ببینم. بعد هر چه گفتم، گفت نمی‌شود، بعد گفتم اصلاً من شکایت دارم. و صندوق‌دار با من بد رفتار کرده و من می‌خواهم مدیرتان را ببینم. رفت به مدیر گفت و مدیر گفت بگو بیاید داخل. رفتم تو و گفتم: معذرت می‌خواهم من یک جمله دروغی گفتم، نه خریدی کردم و نه شکایتی دارم. این کارمندتان من را راه نمی‌داد و من را وادار کرد که بگویم شکایت دارم. این هم کارت من. من یک ناشرم. بعد خنده‌اش گرفت، یک جوان ۴۰ ساله‌ای بود، نشست با من حدود ۲ ساعت با هم بحث کردیم، اون گفت، من گفتم. اون گفت من گفتم، حاصلش این شد که یک ویترین ۴۰ متری در بیش از ۷ سال است که من آنجا دارم، سالی ۲۰ میلیون ۳۰ میلیون به من می‌دهد. این یک کار، هنر خودم بود. من این را می‌گویم که وقتی با خانواده می‌روید یک جا بگردید، بگذار آنها بروند در بازار دنبال خرید جوراب‌هایشان و اسباب‌بازی بچه‌ها و شما هم بروید، به شغل خودتان توجه کنید.

از اینکه دعوت ما را برای این مصاحبه پذیرفتید، متشکرم.

 

 

 

 

لطفا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید چطور شد شما علاقمند تصویرگری شدید؟
من سمیه علیپور تصویرگر و نقاش هستم. از کودکی به نقاشی علاقمند بودم و از نوجوانی به طور جدی به کلاس نقاشی رفتم، در رشتۀ گرافیک وارد هنرستان شدم و در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشتۀ نقاشی فارغ‌التحصیل شدم.

از کی شروع به تصویرگری کردید؟

سال هشتاد یک دوره انیمیشن در مؤسسۀ صبا گذراندم و استاد آن دوره، آقای حقیقی حس کردند که من می‌توانم تصویرگری کنم و مرا به انتشارات شباویز معرفی کردند.
بیشتر دوست دارید در کدام موضوعات تصویرگری کنید؟ آیا سفارش تصویر باعث نمی‌شود خلاقیت هنری شما در کارهایتان صدمه ببیند؟
هر داستانی که شخصیت‌پردازی قوی و روایت جذاب داشته باشد، برای کار به من انگیزه می‌دهد. البته باید اعتراف کنم از داستان‌های خشن و کشتار و جنگ خیلی خوشم نمی‌آید. سفارش کار بخشی از ذات تصویرگری است، وجود متن مشخص، قطع مشخص و تعیین تعداد تصاویر، تصویرگری را از نقاشی جدا می‌کند.
خانم علی‌پور، بنده شخصاً کارهای شما را دنبال می‌کنم. شما کارهای متفاوتی می‌کشید. به نظرم کارهای شما نیز منحصر به فرد است. یک سبک ویژه‌ای است که علاقه‌مندان خاص خودش را دارد. لطفاً در خصوص سبک کارهایتان توضیح بدهید.
شما لطف دارید، صاحب سبک بودن عنوان بزرگی است که من خودم را لایق آن نمی‌دانم. من تصویرگر تازه‌کاری هستم که هنوز مشغول یادگیری هستم؛ ولی اگر منظور شما شیوۀ کاری باشد، حاصل آموزش‌ها و راهنمایی‌های اساتید، دیدن و خواندن کار بزرگان هنر در رشته‌های مختلف و خصوصاً نقاشی و تصویرسازی و فیلم و تجربه‌های شخصی است که با آزمون و خطاهای بسیاری همراه بوده است و این پروسه هنوز ادامه دارد.

لطفاً بفرمایید اوضاع بازار کار را چطور می‌بینید؟

بازار کار تصویرگری، می‌تواند بازار بسیار گسترده و متنوعی باشد؛ اما در ایران هنوز بخش عمده ای  از تصویرگران افق دیدشان را در  بازار نشر کتاب و مجله محدود کرده‌اند، با توجه به اقبال گسترده‌ای که در سال‌های اخیر به تصویرگری شده است، این ظرفیت محدود توان جوابگویی به نیازهای شغلی این خیل عظیم را ندارد، البته خوشبختانه دوستان تصویرگر در حال کشف عرصه‌های جدید برای ارائۀ هنرشان می‌باشند، عرصه‌هایی مثل انیمیشن، طراحی بازی‌های رایانه‌ای و ...
سرکار خانم علی‌پور شما تصویرگر فعالی هم در عرصۀ آموزش و کارهای گروهی در برگزاری نمایشگاه‌های مختلفی هستید. به نظرتان این کارها تا چه اندازه می‌تواند در معرفی تصویرگران به بازار کار مؤثر واقع شود؟ تصویرگران دیگر چطوری می‌توانند در این خصوص با شما همکاری کنند؟ لطفاً در این خصوص بیشتر توضیح بدهید.
هدف ما از برگزاری نمایشگاه‌ها ایجاد امکان برای دیده شدن تصویرگران جدید است. قطعاً کسانی که کارهای موفق‌تری داشته‌اند، توانسته‌اند از این فرصت جهت معرفی سود بجویند. خوشبختانه ناشران و مدیران هنری به نمایشگاه‌ها تشریف می‌آورند و به افرادی که حس می‌کنند کارشان در راستای سفارشات آنهاست، کار سفارش می‌دهند. البته حضور در نمایشگاه و مشاهده بازخورد مخاطبان و افراد حرفه‌ای در مقابل آثار دوستان، اولین قدم آنها برای آشنایی با دنیای حرفه‌ای است. نمایشگاه‌های ما به دو گروه تقسیم می‌شوند: گروه اول، نمایشگاه‌هایی که حاصل کارگاه‌های موضوعی هستند که معمولاً از تصویرگران حرفه‌ای دعوت به کار می‌شود و بعد از حاصل کارگاه نمایشگاه برگزار می‌شود که انتخاب این تصویرگران را اتاق فکر استودیو سین انجام می‌دهد. گروه دوم، نمایشگاه‌هایی که حاصل کارگاه‌های آموزشی ماست که ثبت نام و حضور برای همۀ علاقمندان آزاد است و از بین آثار خلق شده، بهترین کارها برای نمایشگاه گزینش می‌شوند.
سرکار خانم علی‌پور، شما کتاب مذهبی هم تصویرگری می‌کنید. به نظر شما آیا تصویرگری مفاهیم مذهبی شاخصه‌های خاص خودش را دارد یا فرقی با دیگر موضوعات ندارد؟ آیا خط قرمزهایی هم در این باره وجود دارد؟
بله، من افتخار تصویرگری چند کتاب مذهبی را داشته‌ام، اصول اولیه و مسائل تکنیکی تفاوت خاصی با سایر  کتاب‌ها ندارد، اما از بعد محتوا و معنا، قطعاً تصویرگر باید به سنت تصویری کتب مذهبی مسلط باشد و بایدها و نبایدهای آن را بداند، دیدن آثار بزرگان و شناخت جامعۀ مخاطب در این آثار، از حساسیت بیشتری برخوردارند.
از شما ممنونم که دعوت ما را برای انجام این مصاحبه پذیرفتید.
ممنونم از توجه و پیگیری شما و امیدوارم این مصاحبه اندکی مفید واقع شود.

 

جلسۀ گفتگوهای چندجانبه دربارۀ ضرورت بیان مباحث خداشناسی برای کودکان،  با حضور صاحب‌نظران حوزۀ مباحث دینی در نشر دارالحدیث برگزار شد.

در این جلسه که به همت انتشارات دارالحدیث و انجمن ناشران کودک و نوجوان برگزار شده بود، نویسندگان و شاعران و ناشران حاضر در جلسه به بیان دیدگاه‌های خود دربارۀ موضوع پرداختند.

غلامرضا حیدری ابهری، مسلم گریوانی، علی دنیایی، مجید محبوبی(نویسنده)، سید محمد مهاجرانی، یحیی علوی‌فرد(شاعر) محمدتقی سبحانی‌نیا (مدیر مسؤل انتشارات دارالحدیث و نشریۀ سنجه)، علیرضا سبحانی‌نسب (مدیر مسؤل انتشارات جمال و رئیس انجمن ناشران کودک و نوجوان) و حسین پورشریف (دبیر تحریریۀ نشریۀ سنجه) از جمله نویسندگانی بودند که در این گفتگو شرکت داشتند.

شایان ذکر است که این جلسات ادامه خواهد داشت و محتوای آن در نشریۀ سنجه و سایت انجمن ناشران کودک و نوجوان در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت.

لطفا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید از کی شروع به تصویرگری کردید؟
بنده زینب نصرآبادی، کارشناسی ارشد ارتباط تصویری هستم و تقریبا هشت سال است که تصویرگری انجام می‌دهم.
چطور شد شما علاقمند تصویرگری شدید؟
از بدو ورود به رشتۀ گرافیک علاقۀ زیادی به تصویرگری و تکنیک‌های آن داشتم. در دورۀ تحصیل، آثار هنرمندان ایرانی و همچنین خارجی مورد بررسی قرار می‌دادم و روز‌به‌روز انگیزه و علاقۀ من بیشتر می‌شد.
خانم نصرآبادی، بیشتر دوست دارید در کدام موضوعات تصویرگری کنید؟ آیا سفارش تصویر باعث نمی‌شود خلاقیت هنری شما در کارهایتان صدمه ببیند؟
با توجه به این‌که کودک درون من بسیار سرزنده و شاداب است، هر چه‌قدر گروه سنی کودکان پایین‌تر باشد، با روحیه و احساس من سازگارتر و نزدیک‌تر است و بهتر می‌توانم با آنها ارتباط برقرار بکنم. تفاوت اصلی یک یک هنرمند گرافیست، با یک هنرمند نقاش در همین مسئله می‌باشد. یک نقاش تمام عیار، خلاقیت و احساس درونی خودش را بدون هیچ حد و مرزی روی بوم نقاشی یا هر ابزار تاثیرپذیر دیگری به نمایش می‌گذارد؛ اما یک گرافیست از ابتدا مشتری‌مدار است و باید خلاقیت و هنر خودش را به گونه‌ای با هدف و نظر مشتری مطابقت بدهد. قطعاً فعالیت با مشتری‌هایی با سلایق و عقاید گوناگون کار دشواری است؛ اما به نظر من خلاقیت را از بین نمی‌برد.

 

خانم نصرآبادی، لطفاً در خصوص سبک کارهایتان  توضیح بدهید.
سبک کار من به گونه ای هست که با توجه به متن و شالودۀ موضوع متغیر است. شاید موضوعی با سبک سورئالیست و تکنیک کلاژ مناسب باشد؛ اما یک موضوع فانتزی تکنیک و روش خاص خودش را بپذیرد؛ اما تکنیک‌های مختلف چاپ دستی و ترکیب آنها با دیجیتال در اکثر کارهای من قابل مشاهده است.

 

لطفاً بفرمایید اوضاع بازار کار را چطور می‌بینید؟
به نظر من بازار کار، برای کسانی که به نوعی از خیلی وقت پیش کار کرده‌اند و مشتری‌های خاص خودشان را دارند، خوب است؛ اما شاید برای یک تصویرگر جوان تازه‌کار، علی‌رغم کار بسیار خوب، ورود به بازار کار مقداری دشوار است. چون با توجه به کم شدن تیراژ کتاب، طبیعتاً ما به لحاظ نیروی انسانی بازار کار تصویرگری را اشباع می‌بینیم؛ هر چقدر عناوین و تیراژ کتاب‌ها بیشتر باشد، بازار کار تصویرگری نیز بهتر خواهد شد.

 

سرکار خانم نصرآبادی، آیا شما کتاب مذهبی هم تصویرگری می‌کنید؟ به نظر شما آیا تصویرگری مفاهیم مذهبی شاخصه‌های خاص خودش را دارد یا فرقی با دیگر موضوعات ندارد؟ آیا خط قرمزهایی هم در این باره وجود دارد؟
بنده جز یکی دو نمونه بیشتر، کار مذهبی انجام نداده‌ام. اما قطعاً تصویرگری کتاب‌های مذهبی با موضوعات دیگر تفاوت‌هایی دارد، از این حیث که کل فضاسازی و روحیۀ کلی کتاب می‌بایست علاوه بر روحیه‌ای شاد و سرزنده، آن حالت وقار و سنگینی موضوع را هم حفظ کند و تصاویر به گونه‌ای باشد که کودک و نوجوان را بسیار شیفته و علاقه‌مند به خواندن و نگه داشتن کتاب کند؛ چرا که متاسفانه بسیاری از کتاب‌های مذهبی که در حال حاضر در بازار موجود است؛ حتی با داشتن قلم متنی خوب، عاری از خلاقیت و جذابیت می‌باشد و کودک یا نوجوان اگر هم اقدام به خرید این دسته از کتاب‌ها بکند، بعد از مدتی بی‌علاقه‌گی را نسبت به نگه‌داری آنها نشان خواهد داد. من خودم چند کتاب از دورۀ کودکی نگه داشته‌ام که در سن پنج سالگی خانواده برایم خریده بودند و من به تصویرگری این کتاب‌ها بسیار علاقه مند بودم؛ زمانی که وارد مقولۀ هنر و تصویرگری شدم، متوجه شدم که این تصاویر که من در کودکی بسیار با آنها رابطه برقرار می‌کردم، مدیون تصویرسازی‌های آقای غلامرضا مکتبی بوده و دید ظریف و خلاق ایشان و این مسئله، مسئلۀ بسیار مهمی است.
از شما ممنونم که دعوت ما را برای انجام این مصاحبه پذیرفتید.